GRADIŠKA – Za desetak dana ukoliko vrijeme bude povoljno biće završena berba voća u Republici Srpskoj.
Berba jabuke okončana je u procentu od 70 odsto.
Manji proizvođači obrali su ovo voće, a preostali dio odnosi se na velike zasade.
Već sada je izvjesno, navode u republičkom Udruženju voćara, da je rod umanjen od 30 do 40 odsto, zavisno od područja.
Prošle godine rod voća u Republici Srpskoj iznosio je 3.100 vagona jabuke, kruške i šljive.
Podatke za ovu sezonu, kaže za “Nezavisne novine” Dragoja Dojčinović, predsjednik Udruženja voćara Republike Srpske, imaće nakon završetka berbe i svođenja računa.
“Napominjem da podaci o proizvodnji obuhvataju voće koje su otkupile tvornice ili trgovine legalnim putem, dok svake godine značajne količine voća idu takozvanim nelegalnim kanalima, većinom nakupcima iz Federacije BiH”, podsjeća ovaj sagovornik.
“Rod kruške od nekoliko hiljada tona je zanemariv, a za šljivu možemo konstatovati da roda uopšte nije bilo”, navode voćari u Potkozarju.
Početni optimizam u proljeće kada su voćke bogato iscvjetale ubrzo je splasnuo – zbog mraza, a potom i velike suše i mjestimičnog grada.
Sada je jasno, kažu voćari u podgradačkom kraju, kada se uzmu u obzir sve okolnosti da je ova sezona loša, bez obzira na solidan rod jabuke. Kvalitet voća je problematičan, smatraju u Udruženju voćara Republike Srpske. Zato je najveći dio plasiran u industrijsku preradu.
Ove godine, za razliku od prethodnih sezona kada je rod bio bolji, sve što je proizvedeno našlo je put do kupaca. Zato su i hladnjače prazne jer nije isplativo čuvati voće za kasniju isporuku, naglašava Dojčinović.
Cijena jabuke je od 0,5 do 1 KM. Voćari, među kojima je Marinko Šljivar iz Jablanice, sav rod jabuke i kruške isporučio je za preradu jer je to, kako kaže, najisplativije.
“Krušku sam prodao po 0,8 KM, a jabuku 0,4. Računam i na 0,10 KM republičkih subvencija, što uvećava ovu cijenu. Kada sam preračunao troškove klasiranja, branja, pakovanja, najviše se isplati sav rod prodati za industrijsku preradu, po cijeni treće klase”, kaže Marinko Šljivar, jedan od najvećih proizvođača jabuke u Jablanici. Za razliku od prerađivača, kao što je “Prijedorčanka”, voćari smatraju da trgovci suviše zarađuju. O tome Dragoja Dojčinović kaže:
“U maloprodaji jabuka košta 2,4 KM ili je još skuplja. To nije korektno prema proizvođačima i potrošačima. Dovoljna je zarada od 100 odsto, što je 1,5 KM. Time bi svi bili zadovoljni, a promet povećan.”
Sve manje voćnjaka
U okolini Gradiške, najvećem voćarskom kraju u BiH, vidljiv je trend smanjenja proizvodnje jabuke, kruške i šljive te čupanje voćnjaka. Prema podacima Udruženja voćara Srpske, u posljednjih desetak godina iskrčeno je hiljadu hektara voćnjaka, najviše kruške i potom jabuke. Da bi zaustavili ovaj trend, resorno ministarstvo donijelo je više mjera.
“To je besplatno 100.000 sadnica godišnje. Dogovorili smo i 70 odsto za protivgradnu mrežu, što je veoma značajno. Kada bi subvencije dobijali ranije, sa manje kašnjenja, to bi za voćare bilo od velike koristi”, kaže Dragoja Dojčinović, predsjednik Udruženja voćara Srpske. Inače, u ovom bh. entitetu ima 2.000 hektara sa intenzivnom proizvodnjom.