Srpska Nova godina, koja se obilježava u noći između 13. i 14. januara po julijanskom kalendaru, za mnoge je prilika da se praznična atmosfera produži još koji dan.
Iako nema zvanični status praznika, ovaj datum se u brojnim gradovima i domovima dočekuje uz muziku, okupljanja i običaje koji spajaju tradiciju, vjeru i savremeni način proslave.
Julijanska Nova godina praznik je koji se slavi 13. na 14. januar po gregorijanskom kalendaru svake godine. Tog datuma je 1. januar po julijanskom kalendaru, piše rts.rs.
Iako je u Srbiji ustaljen naziv srpska Nova godina, u različitim krajevima Evrope poznata je kao julijanska, stara ili pravoslavna Nova godina.
Iako nije zvanična Nova godina, ona se slavi u Srbiji, Bosni i Hercegovini, Republici Srpskoj, Crnoj Gori, Sjevernoj Makedoniji i pravoslavnim dijelovima Hrvatske.
Slavi je i pravoslavno stanovništvo u Rusiji, Bjelorusiji, Ukrajini, Jermeniji, Gruziji i Moldaviji.
Tradicija proslave julijanske Nove godine postoji i u nekim nemačkim kantonima u Švajcarskoj, kao i u nekim dijelovima Škotske.
Kada su Srbi počeli da slave Novu godinu
Tačan datum kada su Srbi počeli da slave julijansku Novu godinu je nemoguće odrediti, ali ovaj praznik dobija na značaju poslije Prvog, a pogotovo poslije Drugog svjetskog rata.
Iako nije bila zvanično zabranjena, za vrijeme komunističke vlasti nije bilo organizovanih javnih dočeka, niti dočeka po restoranima i kafanama.
Do razmijena dve Nove godine dolazi zbog reforme julijanskog i nastanka gregorijanskog kalendara, 1582. godine.
Uprkos dugotrajnom otporu pretežno pravoslavnih zemalja, Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca je 1919. godine zakonom izjednačila dva kalendara, ali Srpska pravoslavna crkva nije.
Iako se danas rado dočekuje po gradskim trgovima i ugostiteljskim objektima, Srpska Nova godina, za razliku od one druge, nije državni praznik niti neradni dan.
Običaji koji se poštuju na ovaj praznik
Pravoslavna Nova godina naziva se još i Mali Božić, a poklapa se i sa crkvenim praznicama – Obrezanje Gospoda Isusa Hrista i krsnom slavom Sveti Vasilije Veliki.
Tog dana jede se glava božićne pečenice, a to je najčešće glava jagnjeta ili praseta, a domaćice mese novogodišnju česnicu, „vasilicu“.
Crkva ispraća staru i dočekuje novu godinu na duhovni način, molitvama i bogosluženjima, ali i blagosilja sve pristojne proslave, podsjećajući da se u brojnim crkvenim domovima obeležava ovaj značajan praznik.
Toga dana u nekim krajevima Srbije spaljuju se ostaci badnjaka, a pored „vasilice“ mese se i krofne u koje se, kao i za Božić, stavlja novčić.
Takođe, vjeruje se da, pored bogate trpeze, na ovaj dan u kuću treba uneti neku novu stvar, kupljenu tog dana, kako bi kuća i ukućani tokom cijele godine imali napretka.
Izvor: Glas Srpske