KRUPANJ – Rađev kamen je na tromeđi sela Belotić, Bela Crkva i Ravnaja, na uzvišici koja dominira prostranom Rađevom dolinom, u sjenci starog brijesta.
Šta simbolizuje Rađev kamen?
- Sjećanje na viteza Rađa, jednog od vitezova kneza Lazara
- Zavjet njegove supruge Anđelije
- Zaštitu Rađevine od oluja i nevremena
- Mjesto okupljanja i svetkovina
- Simbol ljubavi i braka za mlade parove
Tu je nekada bio ljetnikovac viteza Rađa, jednog od sedam vitezova kneza Lazara u boju na Kosovu, po kojem je cijeli kraj dobio ime Rađevina.
“Vitez Rađ bio je vlastelin kome je pripadala Mačvanska banovina – Pocerina, Mačva, Jadar i oblast od Povlena do Košuće stope i rijeke Drine. Stolovao je u selu Tolisavcu. Bio je sin jedinac Jelene i Stefana”, pripovijeda putopisac, književnik i novinar Tihomir Nestorović iz Bijeljine, autor brojnih reportaža, pisac knjiga i čuvar legendi koje prepričava narod ovog kraja.
U Tolisavcu, kod Krupnja, gdje postoje zidine Rađevog dvora pod kojim je, prema legendi, zlatan razboj vlastelinove majke, priča se da se noću, uoči velikih svetkovina, čuje kako zlatni razboj tka platno.
Šteta za obojicu
Nije to jedina legenda u koju se ovdje od davnina vjeruje i koja se prepričava. Ovdašnje stanovništvo, koje posjećuje znameniti kamen okrečen u bijelo, vjeruje da je, po povratku sa Kosova, vojska viteza Rađa vidala rane u šumi koja se sada naziva Mlađev vrt, jer su im se na tom mjestu zamlađivale rane.
“Tu vitezovim nevoljama nije bio kraj. Sa sjevera je nadirala mađarska vojska, koju je predvodio neki vlastelin Ištvan. Rađ je svoju suprugu Anđeliju poslao preko Drine, jer je Ištvan, sa šezdeset vojnika, došao do Rađevog ljetnikovca. Knežev vitez ubio je vođu Mađara, kome su posljednje riječi bile, šteta za nas obojicu. A onda je i Rađ poginuo”, zapisao je Tihomir Nestorović.
Kamen postavila Rađeva žena Anđelija
Na vijest da joj je poginuo muž, njegova žena Anđelija došla je u ljetnikovac i sa seljacima iz radaljskog kamenoloma, kod Malog Zvornika, sa 30 pari volova dovezla kamenu gromadu i postavila na uzvišenje prostrane doline.
Mještani ovoga kraja svakog proljeća kreče kamen u bijelo. To, po tradiciji, obavlja neki od momaka jedinaca u Rađevini, jer je i vlastelin Rađ bio jedinac. Tako je kamen postao zavjet cijele Rađevine.
U vrijeme Prvog svjetskog rata Austrougari su sa Gučeva i Mačkovog kamena bombardovali Rađevu dolinu, pa je i zavjetni kamen oboren i oštećen. Narednih godina, oluje i grad redovno su pustošili ovim krajem, pa su seljaci, po savjetu nekog mudrog starca, ispravili Rađev kamen i okrečili ga. Vjeruju da ih on štiti od nevremena i da su u tome zasluge za blagorodnu kišu.
U kolu kod kamena
Jednom godišnje kod Rađevog kamena, mještani cijele Rađevine priređuju velike svetkovine. Postoji i vjerovanje da će se djevojka udati za momka do koga igra u kolu, kod Rađevog kamena. Zato ovo mjesto, tokom cijele godine, posebno u proljeće kada zamirišu jorgovani, posjećuju mladi i zaljubljeni.